Nowy trik cenowy w sklepach. P\u0142acimy wi\u0119cej, dostajemy mniej. <\/p>\n
W polskich sklepach rozgo\u015bci\u0142 si\u0119 nowy spos\u00f3b \u201eoszcz\u0119dzania\u201d na kliencie: opakowania czekolady chudn\u0105, ceny rosn\u0105, a etykiety krzycz\u0105 o promocjach i okazjach. Zjawisko znane jako downsizing czy shrinkflacja wchodzi w\u0142a\u015bnie w faz\u0119, w kt\u00f3rej konsumenci p\u0142ac\u0105 za s\u0142odycze dro\u017cej mimo wyra\u017anych spadk\u00f3w cen kakao na \u015bwiatowych rynkach.
\nCzekolada jak luksus. Ceny w g\u00f3r\u0119, gramatura w d\u00f3\u0142<\/p>\n
Jeszcze niedawno standardowa tabliczka czekolady wa\u017cy\u0142a 100 g, dzi\u015b coraz cz\u0119\u015bciej ma 90 g albo mniej \u2013 zw\u0142aszcza w przypadku gorzkich czekolad o wy\u017cszej zawarto\u015bci kakao. Wed\u0142ug danych rynkowych tabliczka czekolady mlecznej E.Wedel kosztowa\u0142a oko\u0142o dwa lata temu oko\u0142o 4,4 z\u0142, a obecnie to ju\u017c \u015brednio 8,6 z\u0142 \u2013 przy jednoczesnym zmniejszeniu masy produktu.
\nPodobn\u0105 drog\u0105 poszli inni producenci. Milka, Wawel i kolejne marki zmieni\u0142y standardy opakowa\u0144, zachowuj\u0105c dotychczasowy uk\u0142ad kostek, ale \u201e\u015bciskaj\u0105c\u201d ca\u0142\u0105 tabliczk\u0119 i pojedyncze kostki tak, by r\u00f3\u017cnica na p\u00f3\u0142ce by\u0142a jak najmniej widoczna dla oka. W efekcie klient widzi t\u0119 sam\u0105 mark\u0119, podobne opakowanie i liczb\u0119 kostek, ale za t\u0119 \u201esam\u0105\u201d tabliczk\u0119 p\u0142aci wi\u0119cej \u2013 realnie otrzymuj\u0105c mniej produktu. <\/p>\n
Downsizing i shrinkflacja. Jak sklepy \u201ekroj\u0105\u201d nas na milimetry<\/p>\n
Mechanizm zmniejszania opakowa\u0144 bez obni\u017cania ceny ma swoj\u0105 nazw\u0119: downsizing, a w literaturze konsumenckiej cz\u0119sto funkcjonuje te\u017c okre\u015blenie shrinkflacja. Producenci obni\u017caj\u0105 gramatur\u0119, liczb\u0119 sztuk albo obj\u0119to\u015b\u0107 produktu, utrzymuj\u0105c lub nawet podnosz\u0105c cen\u0119 jednostkow\u0105 \u2013 co oznacza, \u017ce klient nie od razu zauwa\u017ca faktyczn\u0105 skal\u0119 podwy\u017cki. <\/p>\n
Eksperci od cen wskazuj\u0105, \u017ce to jedno z ulubionych narz\u0119dzi producent\u00f3w i sieci handlowych, bo pozwala \u201eprzemyci\u0107\u201d wzrost ceny pod przykrywk\u0105 zmiany format\u00f3w opakowa\u0144 czy \u201efit\u201d podej\u015bcia do porcji. Konsument cz\u0119sto por\u00f3wnuje jedynie cen\u0119 za sztuk\u0119, nie sprawdzaj\u0105c drobnym drukiem wagi czy liczby gram\u00f3w, cho\u0107 to w\u0142a\u015bnie tam kryje si\u0119 prawdziwa r\u00f3\u017cnica.<\/p>\n
Kakao tanieje, czekolada nie. Dlaczego sklepy nie cofaj\u0105 podwy\u017cek?<\/p>\n
W 2024 r. ceny kakao na \u015bwiatowych rynkach wystrzeli\u0142y nawet do blisko 12 tys. dolar\u00f3w za ton\u0119, co producenci t\u0142umaczyli s\u0142abymi zbiorami w Afryce, problemami pogodowymi i chorobami kakaowc\u00f3w. Dzi\u015b sytuacja wygl\u0105da zupe\u0142nie inaczej: tona kakao kosztuje oko\u0142o 3100\u20133200 dolar\u00f3w, czyli nawet o 70 proc. mniej ni\u017c w szczycie cenowym. <\/p>\n
Mimo tego, jak wylicza Bank Pekao, w ci\u0105gu roku, gdy kakao na gie\u0142dach potania\u0142o o oko\u0142o 60 proc., \u015brednia cena tabliczki czekolady w sklepach\u2026 wzros\u0142a o kolejne 19 proc. Producenci t\u0142umacz\u0105, \u017ce ceny detaliczne odzwierciedlaj\u0105 nie tylko aktualny koszt surowca, ale te\u017c wcze\u015bniejsze kontrakty i oczekiwania co do przysz\u0142ych waha\u0144 cen kakao, kt\u00f3re nadal pozostaje podatne na pogodowe zawirowania w krajach takich jak Wybrze\u017ce Ko\u015bci S\u0142oniowej czy Ghana.
\nGdzie ko\u0144czy si\u0119 trik, a zaczyna oszustwo?<\/p>\n
Downsizing sam w sobie nie jest nielegalny, ale granica mi\u0119dzy sprytnym manewrem marketingowym a wprowadzaniem w b\u0142\u0105d bywa bardzo cienka. Kontrole Inspekcji Jako\u015bci Handlowej Artyku\u0142\u00f3w Rolno\u2011Spo\u017cywczych pokaza\u0142y, \u017ce ponad 7 proc. sprawdzanych produkt\u00f3w kakaowych i czekoladowych mia\u0142o wady zwi\u0105zane z niew\u0142a\u015bciwym oznakowaniem \u2013 m.in. u\u017cyciem zamiennik\u00f3w t\u0142uszczu kakaowego bez wyra\u017anej informacji o tym na opakowaniu. <\/p>\n
W praktyce oznacza to, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 producent\u00f3w nie tylko zmniejsza gramatur\u0119 i podnosi ceny, ale te\u017c zast\u0119puje drogie kakao ta\u0144szymi t\u0142uszczami ro\u015blinnymi, nie informuj\u0105c o tym konsument\u00f3w w spos\u00f3b zgodny z przepisami. Dla kupuj\u0105cego efekt jest podw\u00f3jnie niekorzystny: p\u0142aci wi\u0119cej za mniejsz\u0105 ilo\u015b\u0107 produktu o obni\u017conej jako\u015bci, zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce dalej kupuje \u201et\u0119 sam\u0105\u201d czekolad\u0119.<\/p>\n
Jak broni\u0107 portfela? Proste zasady zakupowe<\/p>\n
Konsumenci nie s\u0105 ca\u0142kowicie bezbronni wobec shrinkflacji i downsizingu \u2013 cho\u0107 wymaga to od nich wi\u0119kszej czujno\u015bci przy p\u00f3\u0142ce. Podstaw\u0105 jest por\u00f3wnywanie ceny za kilogram lub za 100 g, kt\u00f3re sklepy maj\u0105 obowi\u0105zek pokazywa\u0107 obok ceny za opakowanie, co pozwala szybko wychwyci\u0107 \u201epromocje\u201d polegaj\u0105ce na zmniejszeniu gramatury. <\/p>\n